Rechten en vrijheden wereldwijd in gevaar

Syrische vluchtelingen in niemandsland bij Grieks-Macedonische grens, 7 september 2015 (Foto: Yannis Behrakis)

Syrische vluchtelingen in niemandsland bij Grieks-Macedonische grens, 7 september 2015 (Foto: Yannis Behrakis)

Amnesty International evalueert in haar jaarrapport de mensenrechtensituatie in 160 landen. De organisatie besluit dat overheden vooral uit eigenbelang handelen en dat ze kortzichtige en draconische veiligheidsmaatregelen nemen. Dat overheden en politici ─ waaronder Belgische ─ mensenrechtenprincipes zelfs openlijk en schaamteloos in vraag durven stellen, vindt Amnesty erg verontrustend. De organisatie spreekt van een alsmaar toenemende uitholling van instellingen die over de naleving van de mensenrechten moeten waken. “Dit is een sluipende en verraderlijke tendens”, waarschuwt Amnesty.

122 landen folteren

Volgens Amnesty zijn er meer dan 122 landen die het afgelopen jaar onderdanen folterden of mishandelden. Minstens 29 landen stuurden vluchtelingen onder dwang terug naar landen waar hun leven gevaar liep. In zeker 19 landen pleegden overheden of gewapende groepen inbreuken op het oorlogsrecht. En ook activisten, mensenrechtenverdedigers, advocaten en journalisten worden steeds vaker geviseerd door overheden.

Europese leiders falen hopeloos in aanpak vluchtelingencrisis

“2015 werd gedomineerd door het falen van de EU om een coherent en humaan antwoord te bieden op de vluchtelingencrisis. Honderdduizenden mensen ondernamen een levensgevaarlijke tocht op zoek naar bescherming in Europa, maar op Europese grond worden ze opnieuw geconfronteerd met ellende en hindernissen. De EU-lidstaten vinden het afschermen van de grenzen in toenemende mate belangrijker dan de bescherming van al wie vlucht voor vervolging en geweld”, zegt Karen Moeskops, directeur van Amnesty International Vlaanderen.

Disproportionele impact van de noodtoestand

Amnesty stelt vast dat in veel landen de autoriteiten zich verschuilen achter echte of vermeende veiligheidsproblemen om fundamentele rechten en vrijheden te schenden en in te perken. Ook in België nam de overheid in de strijd tegen het terrorisme enkele maatregelen die aanleiding geven tot bezorgdheid over de naleving van de mensenrechten. “De internationale bescherming van de mensenrechten staat op de helling omdat overheden kortzichtige en draconische maatregelen treffen ter bescherming van de nationale veiligheid of andere ‘nationale waarden’. Respect voor mensenrechten zou net een essentieel onderdeel moeten vormen van een effectief veiligheidsbeleid”, zegt Moeskops.

Nood aan sterkere VN

Internationale en regionale instellingen die op de naleving van de mensenrechten moeten toezien, worden door meer en meer landen systematisch verzwakt of ondermijnd. De directeur van Amnesty International Vlaanderen zegt dat bijvoorbeeld de Verenigde Naties en haar instellingen zwakker dan ooit staan: “De VN is opgericht om mensen te beschermen tegen de gruwel van oorlog. Maar verschillende pogingen van de VN om gruweldaden te onderzoeken of voorkomen, werden al meermaals moedwillig geblokkeerd en VN-aanbevelingen worden regelmatig minachtend opzij geschoven. Syrië is daar een bedroevend voorbeeld van.”

Volgens Amnesty is de werking van de VN dringend aan een hervorming toe. Amnesty stelt haar hoop op de verkiezing van een nieuwe secretaris-generaal van de VN volgend jaar. “De leden van de VN hebben dit jaar een unieke kans om de organisatie nieuw leven in te blazen door te kiezen voor een sterke secretaris-generaal die zich duidelijk engageert om zich te verzetten tegen de verdere uitholling van mensenrechten door nationale staten”, zegt Moeskops.

Karen Moeskops besluit: “Instellingen die onze rechten moeten beschermen, moeten dringend opgewaardeerd worden. Mensenrechten zijn een noodzaak, geen bijzaak. De bedreiging voor de mensheid is groter dan ooit”.

Anna Goovaerts

Bron: Amnesty International Vlaanderen
Meer lezen: Jaarrapport Amnesty International 2015-2016

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>